Tarık Ünler,İsmail Yabanova

  • Tarık Ünler: Necmettin Erbakan UNİVERSİTESİ
  • İsmail Yabanova: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
  •  Yıl : 2025
  •  Cilt : 4
  •  Sayı : 1
  •  Sayfa : 36-48
Havacılık sektörü hem dünyada hem de Türkiye’de teknolojik gelişmelerle paralel olarak sürekli bir ilerleme içerisindedir. Bu ilerleme, sınırlı enerji kaynaklarının verimli kullanımı gerekliliği ile birlikte sağlam, ekonomik ve hafif sistem tasarımlarını zorunlu kılmaktadır. Uçaklarda bulunan çok sayıda aviyonik sistemin güvenli ve hızlı şekilde birbiriyle haberleşebilmesi, bu sistemlerin etkin çalışması açısından kritik öneme sahiptir. Bu doğrultuda, kablolama karmaşasını azaltmak ve hafif yapılar oluşturmak amacıyla çeşitli haberleşme protokolleri geliştirilmiştir. İlk olarak otomotiv sektörü için Bosch firması tarafından geliştirilen denetleyici alan ağı (Controller Area Network - CAN) protokolü, düşük maliyetli ve yüksek güvenilirlikli bir seri iletişim protokolüdür. Özellikle kablolama karmaşasını azaltmak ve gerçek zamanlı veri iletimi sağlamak için tasarlanmıştır. CAN sağlamlığı ve düşük gecikme süresi gibi avantajları sayesinde havacılık, endüstriyel otomasyon ve askeri araçlar gibi birçok farklı alanlarda da kullanılmaya başlanmıştır. CAN tabanlı bir üst seviye protokol olan CANaerospace ise, 1998 yılında Stock Flight Systems tarafından, CAN üzerine inşa edilerek, havacılığın gerçek zamanlılık, hata toleransı ve birlikte çalışabilirlik gibi özel gereksinimlerine cevap verebilecek şekilde geliştirilmiş modüler ve esnek yapısıyla dikkat çeken bir veri iletim protokolüdür. Bu çalışmada havacılık sektöründe kullanılan CAN tabanlı CANaerospace protokolü detaylı olarak incelenmiş, bu protokol kullanılarak LabVIEW programı ortamında bir veri alışverişi uygulaması geliştirilmiştir. National Instruments firmasının NI USB 8473s donanımı aracılığıyla bilgisayar, CAN ağına bağlanmış ve CANaerospace protokolünden gelen mesajlar yazılım aracılığıyla ayrıştırılarak görsel olarak kullanıcıya sunulmuştur. Aynı zamanda kullanıcılar, gerekli alanlara veri girerek protokol formatına uygun mesajlar gönderebilmektedir. Bu sistem, CANaerospace protokolünün etkin bir şekilde anlaşılmasını sağlamakta, aynı zamanda aviyonik sistemlerin geliştirme ve test süreçlerinde kullanılabilecek pratik bir araç sunmaktadır. Geliştirilen program, protokol analizörü olarak işlev görmesinin yanı sıra eğitim ve prototipleme amacıyla da kullanılabilecek niteliktedir.
Atıf yapmak için : Ünler, T., & Yabanova, İ. (2025). CANaerospace protokolü ve LabVIEW tabanlı veri iletişim uygulaması. Aerospace Research Letters (ASREL), 4(1), 36-48. https://doi.org/10.56753/ASREL.2025.1.3

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Asrel Aerospace Research Letters
2025, Cilt4, Sayı1
E-ISSN: 2980-0064
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Ateş, B., Bayraktar, S., Arıcı, M., Akçay, Z., Durak, B., & Uyaner, M. (2023). Termoplastik kompozitten yapılmış ve kapı boşluğu içeren uçak gövde parçasının sanal testi. Aerospace Research Letters (ASREL) Dergisi, 2(2), 56-62. http://dx.doi.org/10.56753/ASREL.2023.2.1
  2. Bosch. (1991). CAN specification version 2.0. Robert Bosch GmbH.
  3. Çetin, Ş, & Karadağ, H. B. (2023). Tabakalı kompozitlerin darbe direncinin incelenmesi. Aerospace Research Letters (ASREL) Dergisi, 2(2), 114-127. http://dx.doi.org/10.56753/ASREL.2023.2.5
  4. Microchip Technology Inc. (1999). Controller area network (CAN) basics (Application Note AN713). https://ww1.microchip.com/downloads/aemDocuments/documents/MCU08/ApplicationNotes/ApplicationNotes/00713a.pdf
  5. Nguyen, H. H., Bajer, J., & Janu, P., On the design of commercial off-the-shelf machmeter with CANaerospace interface, 2016 17th International Conference on Mechatronics - Mechatronika (ME), Prague, Czech Republic, 2016, pp. 1-5.
  6. P. Janu, (2014). Analysis of CANaerospace Protocol Communication Quality in Aviation System. Advances in Electrical and Computer Engineering, 14(1), 81-86. doi:10.4316/AECE.2014.01013
  7. Stock, M., Deas, J., (2009). Fly-By-Wire for Experimental Aircraft? A Vision based on CANaerospace/AGATE Data Bus Technology, 1-21.
  8. Stock Flight Systems. (2003). Interface specification for airborne CAN applications (CANaerospace), version 1.7. https://files.stockflightsystems.com/_5_CANaerospace/canas_17.pdf
  9. Şişkolar Ö., Sezen, H., Genç, F.H., Çiftçi, E., Uyaner, M., (2022). Pekiştirilmiş Panellerin Sanal Testi. Aerospace Research Letters (ASREL) Dergisi, 1(2), 84-94.
  10. Wikipedia contributors. (n.d.). CANaerospace. Wikipedia. Retrieved May 28, 2025, from https://en.wikipedia.org/wiki/CANaerospace
  11. Yavaş, İ., Güntürkün, R., & Kazan, F. A., (2023). Uçuş Veri Kayıt Sistemi ve Önemi. Aerospace Research Letters (ASREL) Dergisi, 2(1), 1-9.